Yeraltı Suları

YERALTI SULARI

            1400 milyon kilometreküp suyun 1370 milyon kilometreküpü okyanuslarda tuzlu su olarak bulunur. Tatlı su ihtiva eden kaynakların en büyüğünü buzullar teşkil eder. İhtiva ettikleri tatlı su miktarı 30 milyon kilometre küptür. Nehir ve göllerde bulunan toplam tatlı su miktarı ise 200 bin kilometre küptür. Bu rakam toplam su kaynaklarının % 1'inden daha azını teşkil eder.

       Mağaralar ve su geçirebilen kayalar içinde bulunan yeraltı suları, okyanuslardan sonra ikinci büyük su kaynağıdır. Yaklaşık 50 milyon kilometreküp olan yeraltı sularının, 4 milyon kilometreküpü içilebilir mahiyettedir.

      Yeryüzündeki bazı kayalar daha çok gözeneklidir. Bu gözenekler hem suyun kolayca içinden geçebileceği kadar geniş hem de birbirleriyle bağlantılıdırlar. Böyle kayalar geçirgen kayalar olup, kumtaşı ve çakıllar bunlara güzel bir misaldir. Su depo edecek kadar gözenekli ve içerisinde suyun kolayca akabileceği kadar geçirgen olan kaya tabakalarına aküfer denir.

           Hâlbuki geçirgen toprak ve kayaların bulunduğu yerlerde yağmur suyu emilir ve bir aküfer içinden yavaş yavaş süzülerek geçtikten sonra nehirlere ulaşır. Buralardaki akarsuların debisi azdır, fakat bu debi kurak mevsimde bile çok az değişir. Buralarda sel baskını ve taşkınlar da hemen hemen görülmez.

      Yeryüzünden derine indikçe, kayalar içinde su tutan gözenekler giderek küçülür. Belli seviyeden sonra kayalar, içinde su tutamaz ve suyu altına geçirmez hale gelir. Bu kısım, yeraltı suyunun dip kısmını meydana getirir. Jeologlar, 10 km. derinliğe kadar su bulmuşlarsa da, genel olarak suyun göllenip biriktiği kısım 1 km. civarındadır.

          Yeraltı sularının kaynağı yağmur sularıdır. Yeraltı suları yeryüzü seviyesine ulaştığı zaman buralardan dışarı çıkar, buralar umumiyetle yeryüzünün aşağı kısımlarıdır (nehir yatakları gibi). Çıkan bu sular, yağmur sularıyla birleşerek dere ve nehirleri meydana getirirler.

            Yeraltı suyunun yeryüzüne çıktığı yer onun yeraltına, yani aküfere girdiği yerden çok uzak olabilir. Böylece bir aküfer, nemli bir bölgeden kurak bir bölgeye su taşıyabilir. Hatta bazen nemli bir yerden çöle bile su taşır. Meselâ, Libya çölündeki Küfra bölgesinde bulunan yeraltı suyu, buraya çok uzak olan Nubian kayalıklarına düşen yağmurdan beslenmektedir.

         İÇMEK İÇİN EMNİYETLİ

      Kaynağı ne olursa olsun, yeraltı suyu, yeraltında çok uzun süre kalır. Bu süre suyun bulunduğu yerdeki mineralleri çözerek, tadının tatlı veya acı olması için kafidir. Bu sebeple pek çok insan yeraltı sularını nehir ve göl sularından daha leziz ve hoş bulur. Mineral yönünden zengin olan bu sular çoğu zaman şişelenerek maden suyu olarak satılır.

          Yeraltı sularının bir başka hususiyeti de, güvenli olmasıdır. Yeraltında uzun müddet kalan bu sulara, yeryüzünden karışan hastalık yapıcı mikroplar, bir başkasına hastalık taşıyabilecek kadar uzun zaman yaşayamazlar. Bu sebeple yeraltı suyu kaynaklan nadiren dezenfekte edilir. Yeraltı sularının emniyetli olması, hususen küçük insan topluluklarının yaşadığı yerler ve geri kalmış ülkeler için çok faydalıdır. Çünkü suyu muameleye tabi tutmak çok pahalıdır.

          Meselâ, Bangladeş gibi memleketlerde, her köyün kendi artezyen kuyularını açması için büyük çalışmalar yapılmaktadır. Çünkü hızla kirlenen yeryüzü kaynaklarını kullanmak, ishal, kolera gibi hastalıkları da beraberinde getirmektedir.

          Halihazırda, yeraltı sularının kirlenmesine sebebiyet verecek durumlar da meydana gelmektedir. Çernobil kazası gibi hadiseler neticesinde yeraltı sularına radyoaktif maddelerin karışması tehlikesi baş göstermiştir. Sanayi artıkları, zirai mücadele ilaçlan da yeraltı sularının kirlenmesine vesile olmaktadır.

            Yağmur sularının, yeraltı sularına karışırken yavaş süzülmesi ve bu esnada zararlı maddelerin pek çoğunun yeraltı suyuna ulaşamaması, ulaşan kısmın ise çok büyük hacimli olan yeraltı suyu içinde çok seyreltik olması emniyetin başlıca sebebidir. Buna rağmen bilgimiz dışında yeraltı suyu kirlenebilir.

            Yeraltı suyunu kirleten ve tehlikesi her gün artan maddelerden birisi nitrattır. Nitrat için su tablasında bulunan su incelenmeli, bu incelemeler devam etmelidir. Bu bize gelecekte yeraltı suyunun kirlenip kirlenmeyeceği hususunda fikir verebilir.

            Günümüzde şuursuzca kirletilen ve kullanılamaz duruma gelen çoğu yeryüzü sularına göre yeraltı suları en emniyetli ve temiz sulardır.